1o μήνυμα του Αριστοτελείου Μουσείου Φυσικής Ιστορίας Θεσσαλονίκης (ΑΜΦΙΘ) για την Ημέρα Γης στις 22 Απριλίου 2021

1. Για την ΗΜΕΡΑ ΓΗΣ 22 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2021 το ΑΜΦΙΘ θα ανακοινώσει τρία (3) σύντομα μηνύματα στο πνεύμα της ημέρας στις 18, 20 και 22 ΑΠΡΙΛΙΟΥ. Ακολουθεί το πρώτο:

 

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

     22 ΑΠΡΙΛΙΟΥ ΗΜΕΡΑ ΓΗΣ

      https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/f3/Earth_flag_PD.jpg     

Οι έννοιες της βιοποικιλότητας και γεωποικιλότητας

Βιοποικιλότητα (biodiversity), ή βιολογική ποικιλότητα, ονομάζεται το σύνολο των βιολογικών ειδών που υπάρχουν σήμερα στoν πλανήτη μας και τα οικοσυστήματα που συγκροτούν. Η βιοποικιλότητα, επεκτείνεται, με τη μελέτη των απολιθωμάτων, και σε παλιότερες γεωλογικές εποχές, στα είδη που έχουν εξαφανιστεί και στα παλαιοπεριβάλλοντα τους. Ο μεγάλος αριθμός και η ποικιλομορφία των μορφών ζωής στη Γη είναι το αποτέλεσμα εκατοντάδων εκατομμυρίων χρόνων εξελικτικής ιστορίας.

     Σύμφωνα με την Ελληνική Νομοθεσία: «Βιολογική ποικιλότητα ή βιοποικιλότητα είναι η ποικιλία των ζώντων οργανισμών πάσης προελεύσεως, περιλαμβανομένων, μεταξύ άλλων, των χερσαίων, θαλασσίων και άλλων υδατικών οικοσυστημάτων και οικολογικών συμπλεγμάτων, των οποίων αποτελούν μέρος. Επίσης, περιλαμβάνεται η ποικιλότητα εντός των ειδών, μεταξύ ειδών και οικοσυστημάτων (άρθρο 2 του ν. 2204/1994, ΦΕΚ 59 Α΄). Στη βιολογική ποικιλότητα περιλαμβάνεται, τέλος, η ποικιλότητα των γονιδίων μέσα και μεταξύ των ειδών.

 Γεωποικιλότητα (geodiversity): Από τα μέσα της δεκαετίας του 1990 άρχισε να χρησιμοποιείται ο όρος «γεωποικιλότητα» για να περιγράψει την ποικιλία των δομών, γεωμορφών και των διαφόρων γεωλογικών περιβαλλόντων της επιφάνειας της Γης. Ορίζεται ως το «φυσικό εύρος (ποικιλία) των γεωλογικών (πετρώματα, ορυκτά, απολιθώματα), γεωμορφολογικών (τοπία και φυσικές διεργασίες) και εδαφικών μορφών».

     Επίσης  ο όρος γεωποικιλότητα χρησιμοποιήθηκε για να περιγράψει την ποικιλία των μορφών και συστημάτων της γης (the diversity of earth features and systems), τόσο στη σημερινή δομή και επιφανειακή μορφολογία του γήινου φλοιού, όσο και διαχρονικά, δηλαδή στη διάρκεια της αλλαγής των γεωπεριβαλλόντων.

     Η γεωποικιλότητα περιλαμβάνει τεκμήρια  για την ιστορία της Γης (βιοδηλωτικά ίχνη, παλαιο-οικοσυστήματα) και μια ποικιλία διεργασιών (γεωλογικών, βιογεωλογικών, υδρολογικών και ατμοσφαιρικών) που ενεργούν στα πετρώματα, στη γήινη μορφολογία και τα εδάφη, που παρέχουν το πλαίσιο για τη ζωή στη Γη. Η γεωποικιλότητα αποτελεί το συνδετικό κρίκο μέσω της αλληλεπίδρασης με τη βιοποικιλότητα, τα εδάφη, τα ορυκτά, τις διεργασίες διάβρωσης, απόθεσης ιζημάτων και το δομημένο ανθρωπογενές περιβάλλον, γιατί η ανθρώπινη δραστηριότητα και πρόοδος συνδέονται πάντα στενά με το γεωπεριβάλλον.

     Προϋπόθεση της βιοποικιλότητας είναι η γεωποικιλότητα. Τα διάφορα γεωλογικά-κλιματικά περιβάλλοντα του πλανήτη μας, καθώς και εκείνα της διαχρονικής γεωλογικής εξέλιξης του, που διαμορφωθήκαν και μεταβλήθηκαν κατά τη διάρκεια των γεωλογικών χρόνων,  επηρέασαν, διαμορφώσαν τα ζωικά είδη, οδήγησαν στον αφανισμό πολλά από αυτά, ενώ έδωσαν χώρο για την ανάπτυξη άλλων ειδών.